Cách Điều Trị Viêm Họng Do Trào Ngược Dạ Dày Đúng Chuẩn Y Khoa
Nội dung bài viết
Bạn đã từng bị viêm họng và cảm thấy khó chịu khi ăn uống, nói chuyện? Có thể bạn chưa biết, ngoài virus và vi khuẩn, trào ngược dạ dày thực quản cũng là một nguyên nhân phổ biến gây viêm họng. Vậy viêm họng do trào ngược có gì khác biệt? Bài viết này sẽ cung cấp đầy đủ thông tin về bệnh lý này, từ triệu chứng, chẩn đoán đến cách điều trị hiệu quả.
Viêm họng do trào ngược dạ dày là gì?
Nói một cách đơn giản, viêm họng do trào ngược dạ dày xảy ra khi axit và dịch vị từ dạ dày trào ngược lên thực quản, thậm chí lên đến vùng họng. Tình trạng này kéo dài sẽ gây kích ứng, viêm nhiễm niêm mạc họng, dẫn đến các triệu chứng khó chịu.
Cơ chế bệnh sinh:
Bình thường, cơ thắt thực quản dưới (LES) hoạt động như một van một chiều, cho phép thức ăn đi xuống dạ dày và ngăn chặn sự trào ngược của dịch dạ dày lên trên. Tuy nhiên, trong trường hợp GERD, LES bị suy yếu hoặc rối loạn chức năng, dẫn đến việc đóng không kín.
Khi áp lực trong dạ dày tăng cao (do ăn quá no, béo phì, mang thai…), axit dạ dày cùng dịch vị và thức ăn có thể vượt qua LES, trào ngược lên thực quản và hầu họng.
Các thành phần có tính acid và enzyme tiêu hóa trong dịch vị dạ dày gây kích ứng và tổn thương niêm mạc hầu họng, dẫn đến phản ứng viêm.
Nhận biết đau họng do trào ngược dạ dày
Viêm họng do trào ngược dạ dày thực quản thường biểu hiện với các triệu chứng lâm sàng đa dạng, bao gồm:
Triệu chứng tại họng:
- Cảm giác vướng mắc: Bệnh nhân thường mô tả cảm giác vướng víu, khó chịu hoặc có dị vật ở cổ họng.
- Đau rát họng: Cơn đau có thể âm ỉ hoặc dữ dội, thường tăng lên khi nuốt hoặc vào buổi sáng.
- Khàn tiếng: Do axit dạ dày kích thích dây thanh quản, gây viêm và phù nề.
- Ho khan: Phản xạ ho do kích thích niêm mạc họng.
- Ngứa họng: Cảm giác ngứa ngáy, kích thích vùng họng.
Triệu chứng trào ngược:
- Ợ nóng: Cảm giác nóng rát lan từ vùng thượng vị lên ngực, đôi khi lên đến cổ họng.
- Ợ chua: Dịch vị trào ngược lên thực quản, mang theo vị chua vào miệng.
- Nôn, buồn nôn: Đặc biệt sau khi ăn hoặc khi nằm.
- Đau tức ngực: Cơn đau có thể nhầm lẫn với đau thắt ngực.
- Khó nuốt: Cảm giác thức ăn bị nghẹn lại khi nuốt.
Chẩn đoán viêm họng do trào ngược như thế nào?
Để chẩn đoán chính xác viêm họng do trào ngược dạ dày, bác sĩ sẽ dựa trên các yếu tố sau:
- Hỏi bệnh: Bác sĩ sẽ hỏi bạn về các triệu chứng, tiền sử bệnh, thói quen ăn uống, sinh hoạt…
- Khám lâm sàng: Quan sát vùng họng, kiểm tra các dấu hiệu trào ngược.
- Các xét nghiệm cận lâm sàng:
- Nội soi dạ dày thực quản: Đây là phương pháp phổ biến nhất, giúp quan sát trực tiếp niêm mạc thực quản và dạ dày, phát hiện các tổn thương do trào ngược.
- Đo pH thực quản 24 giờ: Kiểm tra mức độ axit trong thực quản, giúp đánh giá mức độ nghiêm trọng của trào ngược.
- Các xét nghiệm khác: Xét nghiệm máu, chụp X-quang… có thể được chỉ định nhằm mục đích loại trừ các bệnh lý khác.
Cách điều trị viêm họng do trào ngược dạ dày
Mục tiêu điều trị viêm họng do trào ngược dạ dày là giảm triệu chứng, ngăn ngừa biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống. Tùy vào tình trạng bệnh, bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ điều trị phù hợp, an toàn, bao gồm:
Điều trị nội khoa
Điều trị nội khoa là phương pháp chủ yếu trong việc kiểm soát triệu chứng và ngăn ngừa biến chứng của viêm họng do trào ngược dạ dày. Các loại thuốc thường được sử dụng bao gồm:
- Thuốc ức chế bơm proton (PPI): Ức chế mạnh mẽ sự tiết acid dạ dày bằng cách ức chế enzyme H+/K+ ATPase ở tế bào thành dạ dày. Các thuốc PPI phổ biến bao gồm omeprazole, lansoprazole, esomeprazole, pantoprazole, rabeprazole.
- Thuốc kháng thụ thể H2: Cạnh tranh với histamine ở thụ thể H2 của tế bào thành, từ đó ức chế sự tiết acid dạ dày. Các thuốc kháng thụ thể H2 thường dùng là cimetidine, ranitidine, famotidine, nizatidine.
- Thuốc kháng acid: Trung hòa acid dạ dày, làm giảm triệu chứng ợ nóng, ợ chua nhanh chóng. Các thuốc kháng acid thường chứa các thành phần như nhôm hydroxid, magnesi hydroxid, calci carbonat, natri bicarbonat.
- Thuốc prokinetic: Tăng cường nhu động dạ dày – ruột, giúp thức ăn di chuyển nhanh xuống ruột, giảm thời gian tiếp xúc của acid với niêm mạc thực quản và họng. Các thuốc prokinetic thường dùng là metoclopramide, domperidone, itopride.
- Thuốc bảo vệ niêm mạc: Tạo một lớp màng bảo vệ trên niêm mạc dạ dày – thực quản, giúp ngăn ngừa tổn thương do acid. Các thuốc thường dùng là sucralfate, bismuth subsalicylate.
Liều lượng và thời gian sử dụng thuốc sẽ được chỉ định dựa trên mức độ nghiêm trọng của bệnh, đáp ứng điều trị và tình trạng sức khỏe của từng bệnh nhân.
Điều trị ngoại khoa
Phẫu thuật thường được xem xét khi điều trị nội khoa không mang lại hiệu quả mong muốn hoặc bệnh nhân gặp phải các biến chứng nghiêm trọng do trào ngược dạ dày thực quản gây ra. Mục tiêu của phẫu thuật là gia cố cơ thắt thực quản dưới, ngăn chặn sự trào ngược của axit dạ dày lên thực quản và họng.
Một số phương pháp phẫu thuật phổ biến bao gồm:
- Nissen fundoplication: Đây là kỹ thuật phổ biến nhất, trong đó phần đáy dạ dày được quấn quanh thực quản dưới, tạo thành một “van” nhân tạo giúp ngăn chặn trào ngược.
- LINX device: Một vòng nhỏ gồm các hạt titan được đặt quanh thực quản dưới. Các hạt này có từ tính, giúp cơ thắt thực quản đóng kín, ngăn trào ngược nhưng vẫn cho phép thức ăn đi qua.
Chăm sóc và phòng ngừa viêm họng do trào ngược
Bên cạnh việc tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ, việc chủ động áp dụng các biện pháp chăm sóc và phòng ngừa tại nhà đóng vai trò then chốt trong việc cải thiện triệu chứng, ngăn ngừa tái phát và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
- Duy trì cân nặng hợp lý: Thừa cân và béo phì làm tăng áp lực lên dạ dày, thúc đẩy trào ngược.
- Chế độ ăn uống lành mạnh:
- Hạn chế thực phẩm kích thích trào ngược như đồ ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ, chocolate, cà chua, trái cây họ cam quýt, đồ uống có ga, rượu bia, cà phê.
- Ưu tiên thực phẩm dễ tiêu hóa, giàu chất xơ như rau xanh, trái cây ít chua, ngũ cốc nguyên hạt.
- Chia nhỏ bữa ăn, ăn chậm nhai kỹ, không ăn quá no, đặc biệt là trước khi đi ngủ.
- Điều chỉnh thói quen sinh hoạt:
- Không nằm ngay sau khi ăn no, nên nghỉ ngơi hoặc đi lại nhẹ nhàng ít nhất 30 phút.
- Nâng cao gối đầu khoảng 15-20cm khi ngủ.
- Bỏ hút thuốc lá.
- Hạn chế mặc quần áo bó sát vùng bụng.
- Quản lý stress, căng thẳng.
- Tuân thủ điều trị bệnh lý nền: Kiểm soát tốt các bệnh lý liên quan như hen suyễn, viêm xoang…
- Khám sức khỏe định kỳ: Phát hiện sớm và điều trị kịp thời các vấn đề về dạ dày thực quản.
Viêm họng do trào ngược dạ dày có thể gây ra nhiều phiền toái, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, bằng cách nhận biết sớm, điều trị đúng cách và áp dụng các biện pháp phòng ngừa, bạn hoàn toàn có thể kiểm soát bệnh hiệu quả.
Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!